Sau chuyển phôi: làm thế nào để vượt qua những ngày chờ kết quả?

Sau chuyển phôi, anh chị không cần làm thêm điều gì đặc biệt để phôi làm tổ. Việc quan trọng nhất là dùng thuốc đúng lịch, sinh hoạt nhẹ nhàng như bình thường, và chăm sóc tâm lý của chính mình.

"Bác sĩ hiểu cảm giác mỗi lần vào nhà vệ sinh là một lần hồi hộp. Nhưng anh chị hãy nhớ: lo lắng không làm hại phôi, và anh chị không có lỗi khi thấy bất an. Mình cứ đi từng ngày, nhẹ nhàng thôi." – BS Đào Đức Tùng

Nội dung chính

1. Vì sao những ngày chờ lại khó đến vậy?
2. Bốn con số nên nhớ
3. Việc nên làm
4. Cách đơn giản để bớt lo
5. Việc nên tránh
6. Cho người chồng và gia đình
7. Chuẩn bị tâm lý cho cả hai khả năng
8. Khi nào cần báo bác sĩ ngay
9. Câu hỏi thường gặp
10. Địa chỉ khám và tư vấn
11. Lời nhắn từ BS Tùng

1. Vì sao những ngày chờ lại khó đến vậy?

Trước chuyển phôi, ngày nào cũng có việc: tiêm thuốc, siêu âm, chọc trứng, nghe kết quả phôi. Sau chuyển phôi, mọi thứ bỗng dừng lại. Anh chị không còn làm được gì, chỉ còn chờ.

Chính cảm giác "không kiểm soát được" làm lo âu tăng lên. Hướng dẫn chăm sóc tâm lý của Hiệp hội Sinh sản và Phôi học châu Âu (ESHRE) ghi nhận giai đoạn chờ kết quả là một trong những lúc người bệnh căng thẳng nhất, và đưa ra hướng dẫn hỗ trợ tâm lý cho từng giai đoạn điều trị.¹

2. Bốn con số nên nhớ

• 10–12 ngày: thời điểm thử máu beta hCG sau chuyển phôi. Bác sĩ sẽ hẹn ngày cụ thể cho từng người.
• 0 ngày nằm bất động: nằm yên không giúp phôi bám tốt hơn, cứ sinh hoạt nhẹ nhàng.
• 2 lần mỗi ngày: sáng và tối, đọc vài câu nhìn lại tích cực cho mình.
• 1 cuộc gọi: ra máu nhiều, đau bụng nhiều, khó thở thì gọi bác sĩ ngay, đừng chờ.

3. Việc nên làm

• Dùng thuốc đúng giờ, đủ liều. Thuốc progesterone (đặt âm đạo, uống hoặc tiêm) giúp niêm mạc tử cung sẵn sàng đón phôi. Đây là phần hỗ trợ có bằng chứng rõ ràng nhất sau chuyển phôi.² Không tự ý ngưng thuốc, kể cả khi thử que âm tính.
• Sinh hoạt bình thường, nhẹ nhàng. Đi lại, làm việc văn phòng, nấu ăn đều được. Xem thêm bài Cần kiêng cữ những gì sau khi chuyển phôi?.
• Ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc. Không cần thực phẩm đặc biệt hay thuốc bổ đắt tiền.
• Lên kế hoạch cho từng ngày. Mỗi ngày một việc nhỏ dễ chịu: xem một bộ phim, gặp một người bạn, đi dạo buổi tối. Ngày có việc trôi nhanh hơn ngày chỉ ngồi chờ.

Mẹo của bác sĩ: đánh dấu lên lịch mỗi ngày đã qua, kèm một điều tốt đẹp của ngày hôm đó. Đến ngày thử beta, anh chị sẽ có cả một trang những điều nhỏ dễ thương, dù kết quả thế nào.

4. Cách đơn giản để bớt lo: đọc "câu nhìn lại" mỗi sáng tối

Các nhà nghiên cứu ở Hà Lan đã thử một cách rất nhẹ: phụ nữ đang chờ kết quả IVF đọc một tờ giấy gồm 10 câu nhìn lại tích cực, mỗi sáng và mỗi tối. Nhóm này có nhiều cảm xúc tích cực hơn trong những ngày chờ so với nhóm không đọc.³ Cách này không tốn tiền, không cần ai giúp.

Anh chị có thể tự viết vài câu như:

• "Dù kết quả thế nào, mình đã cố gắng hết sức."
• "Mình sẽ tìm được điều tốt đẹp trong ngày hôm nay."
• "Mình không đi một mình, có chồng, có gia đình, có bác sĩ cùng đi."
• "Chuyện gì đến, mình sẽ cùng nhau đối diện."

5. Việc nên tránh

• Thử que quá sớm. Thuốc kích rụng trứng (hCG) có thể còn trong máu những ngày đầu, làm que lên 2 vạch giả. Que thử sớm cũng có thể âm tính dù thực ra đã có thai. Bác sĩ Tùng thường khuyên chờ đến đúng ngày thử máu, khoảng 10–12 ngày sau chuyển phôi.
• Soi từng dấu hiệu. Căng ngực, đầy bụng, mệt mỏi hay hơi đau lưng có thể do thuốc progesterone, không nói lên có thai hay không. Không có dấu hiệu gì cũng không có nghĩa là thất bại.
• Đọc quá nhiều câu chuyện trên mạng. Mỗi người một hoàn cảnh. So sánh chỉ làm mình thêm lo.
• Tự mua thuốc, thuốc bổ, thuốc nam khi chưa hỏi bác sĩ.

6. Cho người chồng và gia đình

Người vợ thường mang phần lo lắng lớn nhất. Người chồng có thể giúp rất nhiều bằng những việc nhỏ: nhắc giờ dùng thuốc, cùng đi dạo, nghe vợ nói mà không vội khuyên. Gia đình nên hỏi han nhẹ nhàng, tránh hỏi dồn "có tin gì chưa?".

7. Chuẩn bị tâm lý cho cả hai khả năng

Không ai muốn nghĩ đến kết quả chưa như mong muốn. Nhưng chuẩn bị trước giúp mình đứng vững hơn. Hai vợ chồng có thể thống nhất: nếu chưa được, mình sẽ nghỉ ngơi bao lâu, hỏi bác sĩ những gì, còn phôi trữ không. Một lần chưa thành công không phải là kết thúc. Đó là dữ liệu để lần sau đi đúng hơn.

8. Khi nào cần báo bác sĩ ngay

• Ra máu âm đạo nhiều như hành kinh, hoặc đau bụng nhiều.
• Bụng chướng to nhanh, khó thở, tiểu ít (dấu hiệu quá kích buồng trứng).
• Sốt, ra dịch hôi.
• Lo âu đến mức mất ngủ nhiều đêm, không ăn uống được. Lúc này anh chị cũng cần được hỗ trợ, đừng ngại nói ra.

Ra một ít máu hồng hoặc nâu nhạt có thể gặp và chưa chắc là thất bại. Anh chị vẫn dùng thuốc đều và nhắn bác sĩ để được hướng dẫn.

9. Câu hỏi thường gặp

Không có dấu hiệu gì sau chuyển phôi, có phải thất bại không?

Không. Nhiều người có thai mà không thấy dấu hiệu gì trong những ngày đầu. Các cảm giác căng ngực, đầy bụng thường do thuốc progesterone, nên không dùng để đoán kết quả.

Có nên thử que vào ngày 7–8 sau chuyển phôi?

Bác sĩ khuyên là không. Que thử sớm dễ cho kết quả sai: dương tính giả do thuốc kích rụng trứng, hoặc âm tính giả vì nồng độ hCG chưa đủ cao. Anh chị chờ đến ngày thử máu bác sĩ hẹn.

Lo lắng nhiều có làm phôi không bám không?

Anh chị đừng tự trách mình. Lo lắng là cảm xúc tự nhiên trong những ngày chờ. Điều bác sĩ mong là anh chị có cách để nhẹ lòng hơn, vì chính anh chị, chứ không phải vì sợ ảnh hưởng đến phôi.

Ra một chút máu nâu có phải sắp hành kinh không?

Chưa chắc. Một ít máu hồng hoặc nâu nhạt có thể gặp khi phôi làm tổ hoặc do thuốc đặt. Anh chị vẫn dùng thuốc đều, không tự ngưng, và nhắn bác sĩ để được hướng dẫn.

10. Địa chỉ khám và tư vấn cùng BS Đào Đức Tùng tại Hà Nội

• Trung tâm Hỗ trợ sinh sản – IVF Đồng Tâm: Tầng 2, KM12 Ngọc Hồi, Thanh Trì, Hà Nội.
• Phòng khám Sản phụ khoa Thỏ Ngọc: SH2A-SP 05-03, KĐT Vinhomes Ocean Park 1, Đa Tốn, Gia Lâm, Hà Nội.
• Phòng khám 289 Phố Vọng: Số 289 Phố Vọng, Tương Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
• Zalo tư vấn và đặt lịch: 0369 966 970.

11. Lời nhắn từ BS Tùng

Những ngày chờ beta là một cuộc chiến về tâm lý, và anh chị đã đi được một chặng rất dài để đến đây. Mình không cần làm gì thêm, chỉ cần dùng thuốc đều, sống nhẹ nhàng và cho phép bản thân được lo, được buồn, được nói ra.

Dù kết quả thế nào, anh chị không đi một mình. Bác sĩ mong anh chị đi qua những ngày này thật nhẹ nhàng, và sớm đón được tin vui.

Thông tin tham khảo, không thay thế khám và tư vấn trực tiếp.

Tài liệu tham khảo

1. Gameiro S, Boivin J, Dancet E, et al. ESHRE guideline: routine psychosocial care in infertility and medically assisted reproduction—a guide for fertility staff. *Hum Reprod*. 2015;30(11):2476-2485. doi:10.1093/humrep/dev177
2. ESHRE Reproductive Endocrinology Guideline Group; Bosch E, Broer S, Griesinger G, et al. ESHRE guideline: ovarian stimulation for IVF/ICSI. *Hum Reprod Open*. 2020;2020(2):hoaa009. doi:10.1093/hropen/hoaa009
3. Ockhuijsen H, van den Hoogen A, Eijkemans M, Macklon N, Boivin J. The impact of a self-administered coping intervention on emotional wellbeing in women awaiting the outcome of IVF treatment: a randomized controlled trial. *Hum Reprod*. 2014;29(7):1459-1470. doi:10.1093/humrep/deu093

Thông tin trong bài chỉ để tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ.